Cashflow berekenen: de directe en de indirecte methode met één voorbeeld

Het kwartaal is afgesloten met 24.000 euro winst. De accountant is tevreden, de cijfers kloppen. En toch staat er 21.000 euro minder op de bank dan drie maanden geleden.

Wie dat voor het eerst meemaakt, denkt dat er iets mis is met de boekhouding. Meestal is er niets mis: winst en geld zijn twee verschillende dingen, en de cashflowberekening is de brug ertussen. In dit artikel rekenen we hetzelfde kwartaal door met de directe en de indirecte methode, zodat je ziet waar het geld gebleven is en waarom je eigenlijk allebei de methodes wilt zien.

Wat cashflow precies is

Cashflow, of kasstroom, is het verschil tussen het geld dat binnenkomt en het geld dat eruit gaat in een periode: het eindsaldo op de bank min het beginsaldo. Juist omdat het zo simpel is, is het een eerlijk cijfer. Je kunt er niet mee schuiven zoals met een voorziening of een afschrijvingstermijn.

In een kasstroomoverzicht knip je die kasstroom in drie delen:

• Operationele kasstroom: het geld uit je gewone bedrijfsvoering. Klanten die betalen, leveranciers en personeel die je betaalt.
• Investeringskasstroom: wat je uitgeeft aan bedrijfsmiddelen, of ontvangt als je ze verkoopt.
• Financieringskasstroom: wat er van en naar de bank en de aandeelhouders gaat, zoals leningen, aflossingen en dividend.

De eerste is de belangrijkste, want die zegt of het bedrijf uit zichzelf geld oplevert.

De directe methode: wat er binnenkomt en wat eruit gaat

De directe methode telt de werkelijke betalingen op, per soort. Je kijkt naar de bankmutaties en sorteert ze: ontvangen van klanten, betaald aan leveranciers, lonen, belastingen en overige kosten. Voor ons kwartaal, fictieve cijfers:

De directe methode laat zien waar het geld heen gaat. Handig als je wilt weten hoeveel er per maand naar leveranciers gaat, of wat de belastingen je aan geld kosten. Wat hij niet laat zien, is waarom het zo ver van de winst af ligt.

De indirecte methode: van winst naar geld

De indirecte methode begint bij het resultaat en corrigeert stap voor stap voor alles wat wel in de winst zit maar geen geld is, en andersom. Afschrijvingen zijn kosten zonder betaling, dus die tel je erbij. Een toename van je debiteuren is omzet die nog niet betaald is, dus die haal je eraf. Hetzelfde kwartaal:

Zelfde uitkomst, ander verhaal. Nu zie je waar de 45.000 euro verschil tussen winst en bank zit:

• 14.500 staat bij klanten die nog moeten betalen;
• 4.000 ligt in het magazijn;
• 5.000 is sneller aan leveranciers betaald dan vorig kwartaal;
• 20.000 zit in de nieuwe bestelbus;
• 7.500 is als aflossing naar de bank gegaan.

Alleen de 6.000 aan afschrijvingen werkt de andere kant op: dat waren kosten die geen geld kostten.

Waarom je beide methodes wilt zien

De directe methode is de methode van de bankrekening: waar ging het geld heen. De indirecte is de methode van de balans: waarom wijkt het af van de winst. Wil je weten of je je leveranciers kunt blijven betalen, kijk dan naar de directe. Wil je weten of het bedrijf structureel geld oplevert of dat de winst in werkkapitaal blijft hangen, kijk dan naar de indirecte.

Er is nog een reden om ze allebei te berekenen, en die hoor je zelden: ze horen op hetzelfde getal uit te komen. De mutatie op je bankrekeningen ís de netto kasstroom; beide methodes rekenen die alleen langs een andere weg uit. Komen ze niet overeen, dan staat er een rekening buiten de indeling, zoals een tussenrekening of een vraagpostenrekening die bij geen van de drie kasstromen is ondergebracht. Het verschil is dus geen rekenfout, maar een controlecijfer.

Uit Exact Online, AFAS of Twinfield, per maand

Een kasstroomoverzicht met de hand opstellen is een kwartaalklus, en dan nog volgens één methode. Toch staan de cijfers allemaal al in je administratie: de bankmutaties voor de directe methode, de balansmutaties en het resultaat voor de indirecte.

Het liquiditeitsdashboard berekent de kasstroom per maand volgens beide methodes, zet het verschil ertussen erbij en laat in een waterval zien hoe je van beginsaldo naar eindsaldo komt. De indeling gaat op het type van de grootboekrekening, niet op het nummer, dus je hoeft vooraf niets in te richten. Het dashboard draait in Claude, gekoppeld via Exact AI Connect of de variant voor AFAS en Twinfield.

Eén kanttekening maakt het dashboard zelf ook: de lopende maand is pas compleet als de bank is bijgewerkt. Waarom actuele bankdata daarvoor de basis is, lees je in ons artikel over real-time cashflowinzicht.

Wil je vóór het overzicht weten of de maand echt rond is, dan controleert de checklist voor je maandafsluiting of de bank, de tussenrekeningen en de periodeboekingen aansluiten. Alle overzichten staan bij de financiële dashboards.

Wij vinden de indirecte methode de onderschatte van de twee. De directe vertelt je wat er gebeurd is; de indirecte vertelt je waarom, en daar kun je iets mee.

Reken het zelf na. Start 30 dagen gratis →

Probeer deze vragen in je eigen AI-assistent

• "Maak een kasstroomoverzicht van het afgelopen kwartaal volgens de directe en de indirecte methode, en laat het verschil zien."
• "Waarom is mijn banksaldo dit kwartaal gedaald terwijl ik winst heb gemaakt?"
• "Hoeveel is er de afgelopen zes maanden per maand naar leveranciers, lonen en belastingen gegaan?"
• "Wat is mijn operationele kasstroom per maand van dit jaar, naast vorig jaar?"

Voordelen en aandachtspunten

Voordelen van beide methodes naast elkaar: je ziet zowel waar het geld heen ging als waarom het afwijkt van de winst, en het verschil tussen de twee is een ingebouwde controle op je administratie.

Aandachtspunten: de lopende maand is onvolledig zolang de bank niet is bijgewerkt, dus vergelijk bij voorkeur afgesloten maanden. Een rekening die buiten de standaardindeling valt, verschijnt als aparte regel; kijk dan even wat erop staat. En het dashboard vraagt het Analytics-abonnement plus een betaald Claude-abonnement.